Panie Prezesie, od 1 stycznia 2009 r. weszły w życie znowelizowane przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Niektórzy uważają, że przyczyniły się one do zwolnień wśród osób niepełnosprawnych. Czy zgadza się Pan z tym poglądem?

- W porównaniu z grudniem zeszłego roku, PFRON zarejestrował ponad 16 tys. nowych pracowników, na których wypłacane jest dofinansowanie. W wyniku zmian przepisów System Obsługi Dofinansowań i Refundacji został uproszczony, co w znaczący sposób ułatwiło pracodawcom dostęp do środków wspomagających zatrudnienie osób niepełnosprawnych. Z moich obserwacji wynika, że ostatnia nowelizacja ustawy nie wpłynęła negatywnie na poziom zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Ostatnio dużo mówi się o planowanych zmianach w programach celowych PFRON. Na czym one polegają?

- W tym roku główny nacisk położony zostanie na aktywizację i edukację osób niepełnosprawnych. Przykładowo, wystąpiliśmy o zgodę na przesunięcie środków na program „Uczeń na wsi”, tak aby wysokość wyprawki szkolnej dla niepełnosprawnych uczniów z terenów wiejskich, przy jednoczesnym dwukrotnym zwiększeniu liczby adresatów od tego roku, nie uległa zmniejszeniu.

Wcześniej powiedział Pan, że PFRON będzie wspierał aktywizację zawodową i edukację osób niepełnosprawnych. Czy to oznacza pojawienie się nowych programów?

- Dokładnie tak. Obecnie pracujemy nad trzema nowymi programami. Jednym z nich jest „Telepraca”. Jego formuła została opracowana tak, aby przyszły pracodawca za pośrednictwem organizacji pozarządowych kontaktował się z odpowiednio przeszkolonym, zmotywowanym i kompetentnym pracownikiem, który bez dodatkowej adaptacji będzie w stanie wykonywać powierzone mu zadania w formie telepracy.
Mimo że prowadzimy dwa programy edukacyjne skierowane zarówno do niepełnosprawnej młodzieży z terenów wiejskich, jak i studentów, dostrzegamy lukę w kształceniu niepełnosprawnych uczniów z gmin miejskich. Stąd powstał pomysł programu „Edukacja - Pierwsza Praca”, którego zadaniem będzie wypełnienie tej luki. Celem programu będzie umożliwienie osobom niepełnosprawnym kontynuowania nauki na poziomie ponadgimnazjalnym oraz przygotowanie przyszłych absolwentów do poszukiwania pracy i pozyskiwania zatrudnienia bezpośrednio po zakończeniu edukacji, w ramach indywidualnych planów działania. W przypadku osób niepełnosprawnych zminimalizowanie bardzo szkodliwego zjawiska automatycznego przechodzenia absolwenta ze statusu ucznia do statusu osoby bezrobotnej jest szczególnie ważne.

W tym roku planujemy również opracowanie nowego programu zatrudnieniowego„Praca”,
którego adresatami będą osoby niepełnosprawne bierne zawodowo oraz niepełnosprawni absolwenci mający trudności w wejściu na rynek pracy. Szczegóły będą znane w drugiej połowie tego roku.

Panie Prezesie, wiemy już, że w tym roku mniej środków PFRON trafiło do samorządów. Dlaczego tak się stało?

- Ze zrozumieniem przyjmujemy zaniepokojenie samorządów, tym bardziej że jest to sytuacja wyjątkowa w naszej dotychczasowej współpracy. Chciałbym jednak zaznaczyć, że kondycja finansowa Funduszu zależna jest przede wszystkim od sytuacji na rynku pracy. Nasze przychody pochodzą głównie z obowiązkowych miesięcznych wpłat od pracodawców, którzy nie zatrudniają odpowiedniej liczby osób niepełnosprawnych. W tym roku musieliśmy ograniczyć środki nie tylko dla samorządów, ale i – w dużo większym stopniu - na programy celowe. Zapewniam, że podejmujemy intensywne działania mające na celu pozyskanie dodatkowych środków. Jeżeli zakończą się one sukcesem, to decyzja o ewentualnym zwiększeniu środków na zadania samorządów zostanie podjęta po analizie pierwszego półrocza tego roku.

Czy pracodawcy również powinni spodziewać się ograniczenia środków ?

- Pomoc finansowa dla tej grupy beneficjentów jest naszym podstawowym zadaniem ustawowym, dlatego zarówno pracodawcy ubiegający się o dofinansowanie do wynagrodzeń za zatrudnione osoby niepełnosprawne, jak również osoby niepełnosprawne prowadzące działalność gospodarczą ubiegające się o refundację składek, nie mają się czego obawiać.

Początek roku przyniósł również zmianę formuły finansowania organizacji działających na rzecz osób niepełnosprawnych. Na czym ona polega?

- Do tej pory działania prowadzone przez organizacje pozarządowe na rzecz osób niepełnosprawnych finansowane były przez PFRON w ramach kolejnych edycji programu celowego "Partner". Jednak od 1 stycznia br., w związku ze zmianą przepisów, organizacje muszą ubiegać się o dofinansowania prowadzonych działań w ramach tzw. systemu zadań zlecanych w procedurze konkursowej. W ramach pierwszego konkursu dofinansowaliśmy ponad 500 zadań na łączną kwotę 110 mln zł. Dwa tygodnie temu ogłosiliśmy drugi konkurs, który obejmuje projekty dotyczące m.in. wejścia osób niepełnosprawnych na rynek pracy oraz zwiększenia ich samodzielności. Środki przewidziane na konkurs wynoszą 30 mln zł. Z kolei trzeci konkurs zostanie ogłoszony już w kwietniu. Będzie dotyczył m. in. zadań takich jak szkolenie tłumaczy języka migowego, szkolenie psów przewodników, organizowanie imprez kulturalnych, sportowych, turystycznych i rekreacyjnych, prowadzenie kampanii informacyjnych, promowanie aktywności osób niepełnosprawnych, opracowywanie lub wydawanie publikacji.

Czy Pana zdaniem formuła konkursów się sprawdziła?

- Według mnie tak. Dla nas najważniejsze jest zapewnianie osobom niepełnosprawnym bezpośredniego i indywidualnego wsparcia. Chciałbym podkreślić, że poziom kosztów administracyjnych projektu powinien być możliwie jak najniższy, a to właśnie gwarantuje zasada konkurencyjności obowiązująca w procedurze. Ponadto dzięki nowej formule organizacje otrzymują pieniądze nawet dwa miesiące wcześniej niż przed rokiem. Mam nadzieję, że ta korzystna tendencja się utrzyma.

Dziękuję za rozmowę.