Szczegóły - PFRON

22 września 2026 r., po raz drugi, obchodziliśmy Dzień Pamięci Ofiar Zagłady Osób z Zaburzeniami Psychicznymi na terenach okupowanej Polski podczas II wojny światowej.

Sejm RP w 2024 roku podjął uchwałę w sprawie ustanowienia Dnia Pamięci Ofiar Zagłady Osób z Zaburzeniami Psychicznymi na terenach okupowanej Polski podczas II wojny światowej. Jak przypomnieli posłowie w dokumencie, zagłada osób chorych psychicznie podczas II wojny światowej w okupowanej Polsce była jedną z pierwszych zbrodni ludobójczych III Rzeszy. „Wśród sprawców tych zbrodni wymienić trzeba Herberta Langego, który kierował mordami na pacjentach szpitali psychiatrycznych na ziemiach polskich”.

- Chorzy psychicznie zarówno na podbitych terytoriach, jak i w samych Niemczech (około 200 tys. osób w ramach tzw. akcji T4) uznani za ,,niezdolnych do współżycia społecznego i wiodących żywot niegodny życia" posłużyli funkcjonariuszom państwa niemieckiego do przetestowania skutecznych metod zabijania ludzi na skalę przemysłową – napisano w uchwale.

Data podjęcia uchwały nie jest przypadkowa. - Ten haniebny proceder na ziemiach polskich rozpoczął się najprawdopodobniej już w trzecim tygodniu wojny. Znamy konkretną i pewną datę planowej eksterminacji pensjonariuszy Krajowego Zakładu Psychiatrycznego w Kocborowie na Pomorzu- 22 września 1939 r. Tam mordowano także dzieci i dorosłych pacjentów przywiezionych z Niemiec – podkreślono w dokumencie. Posłowie zaznaczyli również, że oddając hołd pomordowanym, należy pamiętać o heroicznej postawie polskich psychiatrów, pielęgniarek i personelu medycznego, którzy próbowali uchronić pacjentów od śmierci.

- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pragnie złożyć hołd tym najsłabszym, całkowicie bezbronnym ofiarom ludobójczych zbrodni III Rzeszy i utrwalić pamięć o ich losie. Dlatego ustanawia dzień 22 września Dniem Pamięci Ofiar Zagłady Osób z Zaburzeniami Psychicznymi na terenach okupowanej Polski podczas II wojny światowej. – podsumowano.

Warto przypomnieć, że w 2025 roku Oddział Lubuski PFRON wspólnie z Fundacją Miejsce Pamięci Obrzyce/Gedenkstätte Obrawalde oraz Samodzielnym Publicznym Szpitalem dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Międzyrzeczu upamiętnił 85. Rocznicą rozpoczęcia Akcji T-4 w Szpitalu Psychiatrycznym w Międzyrzeczu-Obrzycach.

Zobacz również:

Lubuski PFRON upamiętnia i edukuje o Akcji T-4

PFRON w Zielonej Górze o Akcji T-4 w Szpitalu Psychiatrycznym w Międzyrzeczu

Galeria zdjęć